story of ravindra kaushik: રવીન્દ્ર કૌશિકઃ ભારતના એ જાંબાઝ જાસૂસની કહાની, કે જે પાકિસ્તાની સેનામાં મેજર બન્યા હતા – ravindra kaushik: story india’s greatest detective who is forgotten

0


હાઈલાઈટ્સ:

  • જાસૂસીની દુનિયામાં બ્લેક ટાઈગરથી જાણીતા રવીન્દ્ર કૌશિકની કહાની
  • 1975માં ભારતની ગુપ્તચર સંસ્થા રૉ સાથે જોડાયા, પાકિસ્તાન પહોંચી સેનામાં મેજર બન્યા
  • પાકિસ્તાની યુવતી સાથે કર્યાં લવ મેરેજ, ભારતના જ અન્ય એક જાસૂસની ભૂલને કારણે પકડાયા

આજે અમે તમને ભારતના એ જાંબાઝ જાસૂસની વીરકથા સંભળાવીશું કે, જે નામ બદલીને પાકિસ્તાનમાં રહી રહ્યા હતા. અને પાકિસ્તાની સેનામાં સામેલ થઈને મેજર રેંક સુધી પહોંચ્યા હતા. પણ પાકિસ્તાની યુવતીના પ્રેમમાં તેઓ પડી ગયા અને તેમની સાથે લગ્ન પણ કર્યાં. પણ ભારત દ્વારા જ મોકલાયેલ અન્ય એક જાસૂસને કારણે તેઓ પકડાઈ ગયા. અને અનેક વર્ષો સુધી જેલમાં રૂંવાડા ઉભી કરી દેતી યાતનાઓ સહન કર્યાં બાદ પાકિસ્તાનની જ એક જેલમાં દમ તોડ્યો હતો. આ કહાની છે ભારતના મહાન જાસૂસ રવીન્દ્ર કૌશિકની કે જેઓ ભારતીય ગુપ્તચર જગતમાં ધ બ્લેક ટાઈગરના નામે પણ ઓળખાય છે.

મહાન જાસૂસ

કોઈ અન્ય દેશમાં જાસૂસી કરવા માટે જવું એ જ સૌથી મોટી મહાનતાની વાત છે, અને ત્યાં જઈને બીજા દેશની સેનામાં સામેલ થવું તે સૌ કોઈને ચોંકાવી દે છે. અને આ અશક્ય કાર્ય રવીન્દ્ર કૌશિકે કરી દેખાડ્યું હતું. અને આ વાત જ તેઓને ભારતના સૌથી મહાન જાસૂસ બનાવે છે. બે દાયકા પહેલાં આવેલી મલય કૃષ્ણ ધરની બુક ‘Mission to Pakistan : An Intelligence Agent in Pakistan’ આ બ્લેક ટાઈગર પર આધારિત છે. તો વર્ષ 2012માં સલમાન ખાનની ફિલ્મ એક થા ટાઈગર પણ તેમનાથી જ પ્રેરિત છે. અને હવે ચર્ચા છે કે રાજકુમાર ગુપ્તા કૌશિક પર બાયોપિક બનાવી રહ્યા છે અને તેમાં ફરી એકવાર સલમાન ખાન જોવા મળશે.

અનેક યાતનાઓ સહન કરી પણ મોઢું ન ખોલ્યું

રવીન્દ્ર કૌશિકના જીવનના અંતિમ 18 વર્ષ પાકિસ્તાનની અલગ-અલગ જેલોમાં ભીષણ યાતનાઓમાં પસાર થયા. રૂંવાડા ઉભી કરી દેતી યાતનાઓ સહન કરતાં રહ્યા પણ તેઓ એકપણ શબ્દ બોલ્યા ન હતા અને ભારતના રાઝને રાઝ જ રહેવા દીધું હતું. અને જો તેઓ મોઢું ખોલી દેતાં તો ભારતના ગુપ્તચર નેટવર્કને મોટું નુકસાન થઈ શકતું હતું.

મોત બાદ પણ વતનની માટી નસીબ ન થઈ શકી

પકડાઈ ગયા બાદ તેઓને પાકિસ્તાનમાં મોતની સજા સંભળાવવામાં આવી, જે બાદમાં આજીવન કેદમાં ફેરવાઈ ગઈ. જીવનના અંતિમ બે વર્ષ ખુબ જ દર્દનાક રહ્યા. જેલમાં જ તેઓને ટીબી થઈ ગયો અને એક દિવસ જેલમાં જ તેઓનું મોત નિપજ્યું. નસીબ તો જુઓ, દેશ માટે જેઓએ પોતાની ઓળખ બદલી લીધી, તેમને મોત બાદ વતનની માટી પણ નસીબ ન થઈ શકી. તેમનો પાર્થિવ દેહ ભારત લાવી ન શકાયો. ભારત સરકાર પર આરોપ છે કે, કૌશિક પાકિસ્તાનમાં પકડાઈ ગયા બાદ ભારતે તેમનાથી છેડો ફાડી દીધો હતો. તેઓને છોડાવવાના પ્રયાસ કર્યાં ન હતા. જો કે, પકડાઈ ગયા બાદ જાસૂસનું કોઈ વતન હોતું નથી. જાસૂસીનું દુનિયાનું આ કડવું સત્ય છે.

રાજસ્થાનના શ્રીગંગાનગરમાં જન્મ

રવીન્દ્ર કૌશિકનો જન્મ 11 એપ્રિલ 1952ના રોજ રાજસ્થાનના શ્રીગંગાનગરમાં થયો હતો. 1965ના ભારત-પાક યુદ્ધના સમયે તે સગીરાવસ્થામાં પ્રવેશ કરી રહ્યા હતા. જવાનીમાં પગ મુકતાં તે 1971ની ભારત-પાકિસ્તાન જંગના સાક્ષી બન્યા. અને આ જ કારણે નાની ઉંમરમાં જ તેઓએ દેશભક્તિ કરવાનું મન બનાવી દીધું હતું. પિતા એરફોર્સમાં અધિકારી હતા. જેથી દેશ માટે જીવ ન્યોછાવર કરવો તેમને વારસામાં મળ્યો હતો.

થિયેટરે બનાવ્યા જાસૂસ

કૌશિકે પ્રાથમિક શિક્ષણ શ્રીગંગાનગરની સરકારી શાળામાંથી લીધું હતું. જે બાદ તેઓએ એસડી બિહાની કોલેજમાં બી.કોમમાં એડમિશન લીધું હતું. કૌશિકને અભિનય અને મિમિક્રીનો ખુબ જ શોખ હતો. 21 વર્ષની ઉંમરમાં તેઓએ નેશનલ થિયેટ્રિકલ ફેસ્ટિવલમાં ભાગ લીધો હતો. અને ભારતીય ગુપ્તચર સંસ્થા રૉમાં જવું પણ એક સંયોગ હતું. કહેવામાં આવે છે કે કોઈ નાટકમાં તેમના અભિનય પર રૉના એક અધિકારીની નજર પડી. તેઓ રવીન્દ્રના અભિનયથી ખુબ જ પ્રભાવિત થયા હતા અને બાદમાં તેને જાસૂસીની દુનિયામાં લઈ ગયા હતા.

1973માં R&AW નો ભાગ બન્યો

1973માં બી.કોમ પૂરું કર્યાં બાદ એક દિવસ કૌશિકે તેના પિતાને કહ્યું કે તે નોકરી મેળવવા દિલ્હી જઈ રહ્યા છે. તેઓ 23 વર્ષની ઉંમરે R&AWમાં જોડાયા હતા. દિલ્હી આવ્યા પછી તેમણે R&AW સાથે બે વર્ષની સખત તાલીમ લીધી. પંજાબી બોલવામાં તે પહેલેથી જ નિપુણ હતા. તાલીમ દરમિયાન તેમને ઉર્દુ શીખવવામાં આવ્યું હતું. મુસ્લિમ રિવાજો શીખવવામાં આવ્યા હતા. પાકિસ્તાનનો ઈતિહાસ-ભૂગોળ દિલ-દિમાગમાં બંધાઈ ગયો. તેમને બધું શીખવવામાં આવ્યું જેથી તે પાકિસ્તાનમાં પાકિસ્તાની બનીને રહી શકે. કૌશિક ખૂબ જ ઝડપથી નવી વસ્તુઓ શીખતા હતા. તાલીમ દરમિયાન તેમણે ટૂંક સમયમાં કોઈપણ સરેરાશ પાકિસ્તાની કરતાં પાકિસ્તાન વિશે વધુ સારી સમજ વિકસાવી. શરૂઆતમાં તેમને થોડા સમય માટે દુબઈ અને અબુધાબી મોકલવામાં આવ્યા હતા.

નબી અહેમદ શાકિર તરીકે નવો જન્મ, વાસ્તવિક ઓળખના તમામ રેકોર્ડ નાશ પામ્યા

1975માં રવીન્દ્ર કૌશિક સંબંધિત તમામ સત્તાવાર ભારતીય રેકોર્ડ R&AW દ્વારા નષ્ટ કરવામાં આવ્યા હતા. કૌશિકને નવું નામ અને નવી ઓળખ આપવામાં આવી- નબી અહેમદ શાકિર, નાગરિકતા- પાકિસ્તાની, સરનામું- ઈસ્લામાબાદ. સુન્નત પણ કરવામાં આવી હતી. તેમને નવા નામ અને નવી ઓળખ સાથે પાકિસ્તાન મોકલવામાં આવ્યા હતા.

લૉના અભ્યાસ બાદ પાકિસ્તાની સેનામાં ઓફિસર તરીકે એન્ટ્રી

પાકિસ્તાન પહોંચ્યા પછી રવીન્દ્ર કૌશિક ઉર્ફે નબી અહેમદ શાકિરે કરાચી યુનિવર્સિટીમાંથી એલએલબી પૂર્ણ કર્યું. જો પાકિસ્તાનમાં અને ખાસ કરીને સેનાની અંદરની ગોપનીય અને સંવેદનશીલ માહિતી માટે ભરતી કરવામાં આવે તો કામ ખૂબ જ સરળ બની જશે. આ વિચારીને કૌશિકે પાકિસ્તાની સેનામાં જોડાવાનો રસ્તો પસંદ કર્યો. કાયદાનો અભ્યાસ કર્યા બાદ તેમણે પાકિસ્તાની સેનામાં એન્ટ્રી કરી હતી. મિલિટરી એકાઉન્ટ્સ વિભાગમાં કમિશન્ડ ઓફિસર તરીકે અને બાદમાં મેજરના હોદ્દા પર પહોંચ્યા હતા.

પાકિસ્તાની છોકરી સાથે પ્રેમ, પછી લગ્ન

પાકિસ્તાની સેનામાં હતા ત્યારે રવીન્દ્ર કૌશિકને અમાનત નામની છોકરી સાથે પ્રેમ થયો હતો. અમાનતના પિતા આર્મી યુનિટમાં દરજીનું કામ કરતા હતા. બંનેએ લગ્ન પણ કરી લીધા. જ્યાં સુધી કૌશિક પકડાયા ન હતા, ત્યાં સુધી અમાનત ક્યારેય જાણતી ન હતી કે તેના પતિ નબી અહેમદ શાકિર નહીં, પરંતુ રવીન્દ્ર કૌશિક, પાકિસ્તાની સૈન્યના અધિકારી નહીં પરંતુ ભારતીય જાસૂસ, ભારતીય નાગરિક હતા.

પાકિસ્તાન આર્મીમાં રહીને ભારતને મોકલતાં સંવેદનશીલ માહિતી, નામ મળ્યું ‘ધ બ્લેક ટાઈગર’

પાકિસ્તાની સેનામાં હતા ત્યારે રવીન્દ્ર કૌશિક તમામ ગુપ્ત અને સંવેદનશીલ માહિતી ભારતને મોકલતાં જે ભારતને ખૂબ જ ઉપયોગી થતી હતી. તે સમય હતો જ્યારે બંને દેશો વચ્ચે તણાવ ચરમસીમાએ હતો. પાકિસ્તાને ભારત વિરુદ્ધ ગમે તે નાપાક ષડયંત્ર રચ્યું હોય તો તેની ભારતને અગાઉથી ખબર પડી જતી હતી અને પાડોશીના ષડયંત્રને નિષ્ફળ બનાવી દેવામાં આવતું હતું.

આ રીતે ખુલ્યું રહસ્ય

કૌશિકે પોતાની અસલી ઓળખ છુપાવીને પાકિસ્તાનમાં અભ્યાસ પૂરો કર્યો, ત્યાંની સેનામાં જોડાયા, અંદર રહીને એકથી એક ગુપ્ત માહિતી ભારતને મોકલી, પરંતુ કોઈએ તેમના પર ક્યારેય શંકા કરી નહીં. તેમનું રહસ્ય 1983માં જાહેર થયું હતું, પરંતુ તેમની પોતાની ભૂલથી નહીં. ખરેખર, RAWએ કૌશિકના સંપર્કમાં રહેવા માટે અન્ય જાસૂસ ઇનાયત મસીહાને મોકલ્યો હતો. મસીહાને પાકિસ્તાની ગુપ્તચર અધિકારીઓએ પકડી લીધો હતો અને પૂછપરછ દરમિયાન ભાંગી પડ્યો હતો. તેણે મેજર નબી અહેમદ શાકીરનું રહસ્ય પણ જાહેર કર્યું. પાકિસ્તાની અધિકારીઓએ મસીહાને રવીન્દ્ર કૌશિકને પાર્કમાં બોલાવવા કહ્યું. જ્યારે કૌશિક મસીહાના કહેવા પર પાર્ક પહોંચ્યો ત્યારે તેમની જાસૂસીના આરોપમાં ધરપકડ કરવામાં આવી હતી. ત્યારે તે 29 વર્ષના હતા. ત્યાર પછીના બે વર્ષ સુધી ભારે ત્રાસ ગુજાર્યો. તેમને એવી પણ લાલચ આપવામાં આવી હતી કે જો તે ભારતીય દળોની ગુપ્ત માહિતી આપશે તો તેમને મુક્ત કરી દેવામાં આવશે. કૌશિકે ત્રાસ સહન કર્યો પણ મોઢું ન ખોલ્યું. તેમને 1985માં મૃત્યુદંડની સજા સંભળાવવામાં આવી હતી. જે બાદમાં આજીવન કેદમાં ફેરવાઈ હતી.

પાકિસ્તાનની જેલોમાં ત્રાસ

રવીન્દ્ર કૌશિકને ક્યારેક સિયાલકોટ, ક્યારેક કોટ લખપત તો ક્યારેક મિયાંવાલી જેલમાં રાખવામાં આવ્યા હતા. ત્યાં તેમના પર અત્યાચાર ગુજારવામાં આવ્યો હતો. પૂરતો ખોરાક પણ આપવામાં આવતો ન હતો. ટીબીએ તેમને શિકાર બનાવ્યા. નવેમ્બર 2001માં ટીબી અને હાર્ટ એટેકથી તેમનું અવસાન થયું. તેમનો મૃતદેહ પણ ભારત આવી શક્યો ન હતો. પુત્રના મૃત્યુના આઘાતમાં પિતાનું પણ હૃદયરોગના હુમલાથી મૃત્યુ થયું હતું.

ભારત જેવા મોટા દેશ માટે બલિદાન આપનારાઓને શું આ જ મળે છે?

ધ ટેલિગ્રાફના અહેવાલ મુજબ, તે પાકિસ્તાનની જેલમાં રહીને પોતાના પરિવારને ગુપ્ત રીતે પત્ર લખતા હતા. તેમની ધરપકડ બાદ ભારત સરકાર દ્વારા તેમને જે રીતે ‘છોડી દેવામાં આવ્યા’ તે જોઈને તેઓ ખૂબ જ દુઃખી હતા. આવા જ એક પત્રમાં તેમનું દર્દ છલકાતું હતું, ‘ભારત જેવા મોટા દેશ માટે બલિદાન આપનારાઓને શું આ જ મળે છે?’ હિન્દુસ્તાન ટાઈમ્સના એક જૂના અહેવાલમાં એ પત્રનો પણ ઉલ્લેખ છે જે તેમણે તેમના મૃત્યુના માત્ર 3 દિવસ પહેલા લખ્યો હતો. તેમણે લખ્યું, ‘જો હું અમેરિકન હોત તો ત્રણ દિવસમાં આ જેલમાંથી બહાર આવી ગયો હોત.’

પરિવારે ભારત સરકારને અનેક વિનંતીઓ કરી હતી

રવીન્દ્ર કૌશિકને પાકિસ્તાનની જેલમાંથી મુક્ત કરવા માટે પરિવારે 1987થી લઈને કૌશિકના મૃત્યુ સુધી ઘણી વખત સરકારને વિનંતી કરી હતી. દર વખતે એક જ જવાબ મળ્યો કે મામલો પાકિસ્તાન સમક્ષ ઉઠાવવામાં આવ્યો છે. તેમના મૃત્યુ પછી પણ, પરિવારે સરકારોને તેમના યોગદાનને માન્યતા આપવા માટે પત્ર લખ્યો હતો. પરિવારે ભારત સરકાર પર આરોપ લગાવ્યો કે કૌશિકને જેલમાંથી બહાર કાઢવા માટે ક્યારેય પ્રયાસ કર્યો નથી. માનવતાના ધોરણે પણ નહીં. આવા જ એક પત્રમાં તેમની માતા અલ્દાદેવીએ સરકાર પર આરોપ લગાવ્યો હતો કે, ‘જ્યારે તે મરી રહ્યો હતો ત્યારે તેને દવા પણ આપવામાં આવી ન હતી. જ્યારે તેમના દ્વારા મોકલવામાં આવેલી માહિતી તેમના દેશ માટે ઓછામાં ઓછા 20 હજાર સૈનિકોના જીવ બચાવી શક્યા હોત. તેમના પરિવારને સરકાર તરફથી દર મહિને માત્ર 500 રૂપિયા મળતા હતા જે પાછળથી 2000 રૂપિયા થઈ ગયા. 2006માં કૌશિકની માતા અમલાદેવીના અવસાન બાદ તે મદદ પણ બંધ કરી દેવામાં આવી હતી. સરકાર તરફથી માન્યતા એ અલગ વાત છે, પરંતુ રવીન્દ્ર કૌશિકનું નામ ભારતીય ઈતિહાસમાં સુવર્ણ અક્ષરે લખાયેલું છે. મહાન જાસૂસોની દરેક યાદી આ ‘બ્લેક ટાઈગર’ વિના અધૂરી હશે.



Source link

What’s your Reaction?
+1
0
+1
0
+1
0
+1
0
+1
0
+1
0
+1
0

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here